Amafi n'izindi nyamaswa zo mu mazi zigize itsinda rinini ry'inyamaswa zicwa kugira ngo zirye, nyamara akenshi ni zo zirengagizwa cyane. Miliyoni z'amafi zifatwa cyangwa zirorerwa buri mwaka, zirenze cyane umubare w'inyamaswa zo ku butaka zikoreshwa mu buhinzi. Nubwo hari ibimenyetso bya siyansi bikomeje kwiyongera bigaragaza ko amafi yumva ububabare, stress, n'ubwoba, imibabaro yazo ihora yirengagizwa cyangwa ikitabwaho. Ubworozi bw'amafi mu nganda, buzwi nka ubworozi bw'amafi, bushyira amafi mu biraro byuzuyemo abantu benshi cyangwa mu biraro aho indwara, udukoko, n'amazi meza ari byinshi. Umubare w'impfu uri hejuru, kandi abarokotse bakomeza kubaho mu bwigunge, babuze ubushobozi bwo koga mu bwisanzure cyangwa kugaragaza imyitwarire karemano.
Uburyo bukoreshwa mu gufata no kwica inyamaswa zo mu mazi akenshi ni bubi cyane kandi bumara igihe kirekire. Amafi yo mu gasozi ashobora kubura umwuka buhoro buhoro ku kiraro, agahondwa n'inshundura zikomeye, cyangwa agapfa azize kugabanuka mu gihe akururwa mu mazi maremare. Amafi yororerwa mu mazi akunze kwicwa adatunguye, agasigara ahumeka mu kirere cyangwa ku rubura. Uretse amafi, amamiliyari y’inyamaswa zo mu bwoko bwa crustacean na mollusk—nk’isambaza, inkeri, na octopus—nazo zikorerwa ibikorwa bibabaza cyane, nubwo zikomeje kumenyekana ko zimeze neza.
Ingaruka z’uburobyi n’ubworozi bw’amafi mu nganda nazo ni mbi cyane. Uburobyi bukabije bubangamira urusobe rw’ibinyabuzima byose, mu gihe ubworozi bw’amafi bugira uruhare mu kwanduza amazi, kwangiza aho aba, no gukwirakwiza indwara ku mashyamba. Mu gusuzuma ibibazo by’amafi n’inyamaswa zo mu mazi, iki cyiciro kigaragaza ikiguzi cyihishe cyo gukoresha amafi mu mazi, gisaba ko hatekerezwa cyane ku ngaruka z’imyitwarire myiza, ibidukikije, n’ubuzima zo gufata ibi binyabuzima nk’umutungo ushobora gukoreshwa.
Inyanja ifite hejuru ya 70% yubuso bwisi kandi ibamo ubuzima butandukanye bwamazi yo mumazi. Mu myaka yashize, icyifuzo cy’ibikomoka ku nyanja cyatumye ubworozi bw’inyanja n’amafi bwiyongera nk’uburobyi burambye. Iyi mirima, izwi kandi ku bworozi bw'amafi, bakunze kuvugwa nk'igisubizo cyo kuroba cyane ndetse n'uburyo bwo guhaza ibikenerwa byo mu nyanja bigenda byiyongera. Nyamara, munsi yubuso hari ukuri kwijimye kwingaruka iyi mirima igira kubidukikije byamazi. Nubwo bisa nkibisubizo hejuru, ukuri nuko ubworozi bwinyanja n’amafi bushobora kugira ingaruka mbi kubidukikije ndetse ninyamaswa zita inyanja murugo. Muri iyi ngingo, tuzacengera cyane mu bworozi bw’inyanja n’amafi kandi dushyire ahagaragara ingaruka zihishe zibangamira urusobe rw’ibinyabuzima byo mu mazi. Kuva mu gukoresha antibiotike n'imiti yica udukoko kugeza…










